Grill z bloczków betonowych da się postawić samodzielnie bez skomplikowanych narzędzi i bez murowania pełnej kuchni ogrodowej. Najważniejsze jest dobre zaplanowanie wymiarów, stabilne podłoże i zachowanie odstępów od materiałów łatwopalnych. Najwięcej problemów powoduje nie samo układanie bloczków, tylko źle przygotowana podstawa — wtedy konstrukcja siada, pęka albo zaczyna się chwiać. Przy prostym modelu można zamknąć pracę w jeden weekend, o ile wcześniej zostaną przygotowane materiały. Taki grill sprawdza się najlepiej jako stałe miejsce do pieczenia, bez potrzeby rozkładania sprzętu przed każdym użyciem.
Gdzie postawić grill i jak zaplanować wymiary
Miejsce ma znaczenie większe, niż zwykle się zakłada. Grill z bloczków betonowych jest ciężki i po ustawieniu raczej nie będzie już przenoszony. Dlatego warto wybrać punkt, do którego wygodnie dojść z domu, ale jednocześnie taki, który nie będzie przeszkadzał dymem przy tarasie, oknach albo suszącym się praniu.
Bezpiecznie jest zachować odstęp od ogrodzenia, drewnianych altan, żywopłotów i mebli ogrodowych. Podłoże powinno być równe, stabilne i niepodmokłe. Trawnik odpada, podobnie jak grunt świeżo nasypany. Najlepiej sprawdza się miejsce przy utwardzonej nawierzchni albo na wydzielonym fragmencie ogrodu z własnym fundamentem.
Przy domowym grillu najpraktyczniejsze są wymiary paleniska około 60-80 cm szerokości i 40-50 cm głębokości. Taka wielkość pozwala wygodnie zmieścić ruszt dla 4-8 osób i nie wymaga przesadnie dużej ilości węgla drzewnego. Wysokość robocza rusztu zwykle wypada dobrze na poziomie 80-90 cm od gotowego podłoża. Niżej trzeba się schylać, wyżej gorzej kontrolować jedzenie.
Jeśli grill ma stanąć blisko tarasu, lepiej od razu przewidzieć, z której strony najczęściej wieje wiatr. Dym potrafi skutecznie zepsuć nawet dobrze zaplanowaną strefę wypoczynku.
Materiały i narzędzia, które naprawdę będą potrzebne
Najprostszy grill można zbudować z bloczków betonowych, zaprawy murarskiej i kilku elementów stalowych pod ruszt. Nie ma sensu komplikować projektu na starcie. Im prostsza forma, tym mniejsze ryzyko krzywych ścian i problemów z użytkowaniem.
- bloczków betonowych lub pustaków ogrodowych,
- cementu, piasku i wody albo gotowej zaprawy murarskiej,
- kruszywa na podbudowę pod fundament,
- prętów stalowych, kątowników lub płaskowników pod podparcie rusztu,
- rusztu stalowego dopasowanego do szerokości paleniska,
- poziomicy, kielni, gumowego młotka, miarki i sznurka murarskiego,
- szpadla i ubijaka ręcznego.
Warto od razu kupić bloczki pełne albo o dużej masie. Cienkie elementy dekoracyjne wyglądają lekko, ale przy wysokiej temperaturze szybciej się męczą i łatwiej pękają. Wewnątrz paleniska dobrze sprawdzają się także cegły szamotowe, choć przy prostym grillu nie są obowiązkowe. Jeśli mają zostać użyte, najlepiej zastosować je tylko tam, gdzie temperatura będzie najwyższa, czyli na dnie i po bokach komory paleniskowej.
Ruszt powinien być z porządnej stali, najlepiej grubszy i stabilny. Tani, cienki ruszt szybko się wygina i potem nie leży równo. Przy stałej konstrukcji wygodnie jest zrobić dwa poziomy podparcia rusztu: wyższy do wolniejszego pieczenia i niższy do mocniejszego żaru.
Fundament pod grill z bloczków betonowych
To etap, którego nie warto skracać. Nawet mały grill z bloczków waży sporo, a dodatkowo pracuje pod wpływem temperatury i wilgoci. Jeśli zostanie postawiony bezpośrednio na ziemi albo na cienkiej warstwie piasku, po jednym sezonie może być przekoszony.
Jak przygotować podłoże
Najpierw trzeba wyznaczyć obrys grilla z zapasem kilku centymetrów z każdej strony. Dla konstrukcji o szerokości około 100 cm i głębokości 60 cm wygodnie jest przygotować płytę mniej więcej 120 x 80 cm. Ten zapas daje lepsze oparcie i ułatwia zachowanie pionów podczas murowania.
Następnie zdejmuje się warstwę humusu i wykonuje wykop na głębokość około 20-30 cm. Na dno trafia warstwa kruszywa, którą trzeba dobrze zagęścić. Nie chodzi o lekkie przyklepanie łopatą, tylko o rzeczywiste ubicie podbudowy. Luźne kruszywo później siądzie i pociągnie za sobą całą konstrukcję.
Na przygotowanej podsypce można wykonać prostą płytę betonową. Dla małego grilla zwykle wystarcza beton o grubości około 10-12 cm. Powierzchnię trzeba wyrównać i sprawdzić poziom w dwóch kierunkach. To oszczędza nerwy przy układaniu pierwszej warstwy bloczków.
Beton powinien związać przed dalszą pracą. W praktyce bezpiecznie odczekać 2-3 dni przy ciepłej pogodzie, a pełną wytrzymałość osiąga później. Nie ma sensu stawiać ciężkich bloczków na świeżej, miękkiej płycie, bo bardzo łatwo zniszczyć jej poziom.
Dlaczego poziom ma tu znaczenie
Przy grillu każdy milimetr nierówności z pierwszej warstwy wraca wyżej ze zdwojoną siłą. Krzywa podstawa oznacza krzywe ściany, a krzywe ściany oznaczają problem z osadzeniem rusztu i gromadzeniem się żaru po jednej stronie. Z zewnątrz wygląda to jak drobiazg, ale przy pieczeniu widać różnicę od razu.
Poziom płyty wpływa też na trwałość spoin. Jeśli ciężar nie rozkłada się równomiernie, jedna część konstrukcji dostaje większe obciążenie i zaprawa szybciej pęka. To szczególnie ważne zimą, kiedy w szczeliny wchodzi woda, a potem zamarza.
Jeśli podłoże budzi wątpliwości, lepiej poświęcić godzinę więcej na poprawienie fundamentu niż później rozbierać gotowy grill warstwa po warstwie.
Murowanie grilla krok po kroku
Samą konstrukcję najlepiej budować prosto: dwie ściany boczne, tylna ściana i otwarta część frontowa. Taki układ daje dobry dostęp do paleniska i jest najmniej problematyczny dla osoby, która nie muruje na co dzień.
- Rozłożyć pierwszą warstwę na sucho. Bez zaprawy da się sprawdzić rozstaw, szerokość paleniska i liczbę potrzebnych bloczków. To moment na korektę wymiarów.
- Ułożyć pierwszą warstwę na zaprawie. Każdy bloczek trzeba sprawdzić poziomicą i delikatnie skorygować gumowym młotkiem. Ta warstwa decyduje o całej geometrii.
- Wznosić kolejne warstwy z przesunięciem spoin. Dzięki temu konstrukcja jest sztywniejsza i mniej podatna na pękanie.
- Zostawić miejsce na półkę pod ruszt. W odpowiedniej wysokości można osadzić kątowniki stalowe albo wsunąć pręty nośne w spoiny bocznych ścian.
- Wykonać dno paleniska. Najprościej oprzeć je na dodatkowej warstwie bloczków albo na stalowych podporach i wyłożyć cegłą szamotową.
- Uformować górną krawędź grilla. Powinna być równa i wygodna do odkładania szczypiec czy tacki.
Nie warto nakładać zbyt grubych spoin. Przy bloczkach betonowych lepiej pracuje się na spoinie umiarkowanej, równej, dającej kontrolę nad ustawieniem elementów. Nadmiar zaprawy wypchnięty na zewnątrz trzeba od razu zebrać, zanim zaschnie. Późniejsze skuwanie psuje wygląd i czasem uszkadza krawędzie bloczków.
Wysokość ścian bocznych dobrze dobrać tak, by ruszt znalazł się wygodnie nad żarem, ale nie za płytko. Zbyt głębokie palenisko utrudnia pieczenie i zwiększa zużycie opału. Zbyt płytkie szybko przypala jedzenie. W praktyce odległość między rusztem a warstwą żaru około 15-25 cm daje najwięcej kontroli.
Jak zrobić podparcie rusztu i paleniska
Najwygodniej przewidzieć dwa poziomy rusztu. W bocznych ścianach można osadzić stalowe kątowniki albo płaskowniki na dwóch różnych wysokościach. Niższy poziom przydaje się do mocniejszego grillowania, wyższy do dopiekania albo warzyw, które łatwo przypalić.
Podparcie musi być stabilne i odporne na temperaturę. Cienkie pręty z marketowego działu dekoracyjnego to zły pomysł. Wysoka temperatura i ciężar rusztu z jedzeniem szybko je odkształcą. Lepiej zastosować porządny stalowy element i osadzić go pewnie w spoinie lub na wycięciach w bloczkach.
Dno paleniska nie powinno opierać się przypadkowo na luźno wsuniętym elemencie. Jeśli planowane jest wyłożenie wnętrza cegłą szamotową, podłoże pod nią też musi być nośne. Dzięki temu ciepło rozkłada się równiej, a betonowe ściany mniej cierpią od bezpośredniego ognia.
Przy większym grillu warto zostawić pod paleniskiem wnękę na węgiel, drewno do rozpałki albo akcesoria. Taka półka powstaje praktycznie sama, jeśli palenisko zostanie podniesione ponad dolne warstwy konstrukcji.
Wykończenie i pierwsze rozpalanie
Po zakończeniu murowania konstrukcja musi wyschnąć. Nie chodzi tylko o to, by zaprawa wyglądała na twardą z wierzchu. W środku wciąż jest wilgoć, która przy gwałtownym rozgrzaniu może osłabić spoiny. Najbezpieczniej odczekać co najmniej 3-7 dni, zależnie od pogody i rodzaju zaprawy.
Zewnętrzne powierzchnie można zostawić surowe albo wykończyć tynkiem, płytką elewacyjną czy impregnatem do betonu. Jeśli ma być stosowana chemia budowlana, trzeba wybierać produkty przeznaczone do użytku zewnętrznego i odporne na zmienne temperatury. Wnętrza paleniska nie maluje się zwykłymi farbami. Tam liczy się odporność na ogień, a nie dekoracja.
Pierwsze rozpalenie powinno być spokojne. Nie należy od razu ładować pełnego zasypu węgla i rozgrzewać konstrukcji do maksimum. Lepiej zrobić krótkie, umiarkowane przepalenie. Dzięki temu resztki wilgoci odparują stopniowo, a materiał dostanie czas na ustabilizowanie się.
Jeśli po pierwszym grzaniu pojawią się drobne rysy na spoinach, nie oznacza to od razu błędu konstrukcyjnego. Groźne są dopiero pęknięcia przechodzące przez bloczki albo wyraźne odchylenie ścian.
Najczęstsze błędy, przez które grill szybko się niszczy
Najczęściej zawodzi pośpiech. Grill bywa traktowany jak prosty mebel ogrodowy, a to jednak mała konstrukcja murowana pracująca w wysokiej temperaturze. Źle przygotowany grunt, nierówna pierwsza warstwa albo zbyt szybkie rozpalenie po budowie kończą się pęknięciami.
Częsty błąd to też zbyt duże palenisko w stosunku do grubości ścian. Szeroka komora bez odpowiedniego usztywnienia wygląda efektownie, ale łatwiej ją rozepchnąć temperaturą i ciężarem. Lepiej zrobić grill kompaktowy, a wygodny, niż szeroki na pokaz i kłopotliwy w użyciu.
Problemy daje również palenie zwykłym drewnem bez kontroli temperatury. Grill z bloczków betonowych najlepiej pracuje na węglu drzewnym albo brykiecie. Duży, długotrwały ogień z drewna mocniej obciąża wnętrze paleniska i szybciej niszczy materiały, zwłaszcza jeśli nie zostały użyte cegły szamotowe.
Na koniec warto dbać o prostą konserwację: wybierać popiół po wystudzeniu, nie zostawiać stojącej wody w palenisku i na zimę osłaniać konstrukcję przewiewnym pokrowcem albo daszkiem. Beton nie boi się wszystkiego. Najbardziej szkodzi mu wilgoć w połączeniu z mrozem i pęknięciami, które zostały zignorowane po sezonie.